Baza wiedzy AI

Co to jest agentic AI i agent AI? Agent AI (agentic AI) to model językowy z możliwością podejmowania wielokrokowych działań — korzystania z narzędzi, przeszukiwania internetu, pisania kodu i iterowania, żeby osiągnąć cel.

Co to jest benchmark AI? Jak mierzymy inteligencję modeli Benchmark AI to standardowy test mierzący zdolności modelu — od rozumienia tekstu po kodowanie i rozumowanie matematyczne.

Co to jest destylacja modeli AI? Mniejszy model, porównywalna jakość Destylacja (distillation) to technika przenoszenia wiedzy z dużego modelu AI do mniejszego — mniejszy model uczy się naśladować odpowiedzi większego.

Co to jest embedding w AI? Wektory i podobieństwo semantyczne Embedding to zamiana tekstu (lub obrazu, dźwięku) na wektor liczb, który reprezentuje jego znaczenie. Dwa semantycznie podobne zdania mają bliskie wektory — to podstawa wyszukiwania semantycznego i RAG.

Co to jest fine-tuning modelu AI? Fine-tuning to dodatkowy trening modelu AI na Twoich własnych danych, żeby nauczyć go specyficznego stylu, domeny lub zachowania — bez trenowania od zera.

Co to jest guardrails AI? Barierki bezpieczeństwa modeli Guardrails AI to mechanizmy bezpieczeństwa ograniczające zachowanie modelu — filtrują treści szkodliwe, blokują prompt injection i wymuszają format odpowiedzi.

Co to jest hallucination w AI? Dlaczego modele kłamią? Hallucination (halucynacja AI) to sytuacja, gdy model językowy generuje informacje, które brzmią wiarygodnie, ale są fałszywe lub nieistniejące — wymyślone daty, osoby, cytaty.

Co to jest LLM? Large Language Model wyjaśniony po polsku LLM (Large Language Model) to duży model językowy — sieć neuronowa wytrenowana na miliardach tekstów, zdolna do rozumienia i generowania języka naturalnego.

Co to jest MCP — Model Context Protocol? MCP (Model Context Protocol) to otwarty standard stworzony przez Anthropic, który definiuje jak modele AI komunikują się z zewnętrznymi narzędziami, bazami danych i usługami — jak USB dla agentów AI.

Co to jest okno kontekstowe (context window) w AI? Okno kontekstowe (context window) to maksymalna ilość tekstu — mierzona w tokenach — którą model może przetworzyć naraz w jednym zapytaniu. Obejmuje całą rozmowę, dokumenty i instrukcje.

Co to jest Ollama? Uruchom modele AI na swoim komputerze Ollama to darmowe narzędzie do uruchamiania modeli AI lokalnie — na Twoim komputerze, bez chmury, bez opłat za tokeny, z pełną prywatnością.

Co to jest open source AI? Modele AI dostępne dla każdego Open source AI to modele AI udostępnione publicznie — ich wagi, kod i (czasem) dane treningowe są dostępne do pobrania, modyfikacji i użycia.

Co to jest prompt engineering? Prompt engineering to sztuka i nauka pisania instrukcji (promptów) dla modeli AI, które prowadzą do najlepszych odpowiedzi. Dobry prompt może radykalnie poprawić jakość i precyzję wyników.

Co to jest RAG? Retrieval-Augmented Generation wyjaśnione RAG (Retrieval-Augmented Generation) to technika, w której model AI przed odpowiedzią wyszukuje relevantne fragmenty z zewnętrznej bazy wiedzy — co redukuje halucynacje i pozwala pracować na aktualnych danych.

Co to jest RLHF? Jak AI uczy się odpowiadać jak człowiek RLHF (Reinforcement Learning from Human Feedback) to metoda treningu AI na podstawie ludzkich preferencji — dzięki niej ChatGPT odpowiada pomocnie zamiast generować losowy tekst.

Co to jest SLM? Small Language Model — mały, ale zdolny SLM (Small Language Model) to mały model językowy (do ~10B parametrów) — tańszy, szybszy i możliwy do uruchomienia na telefonie lub laptopie.

Co to jest system prompt? Instrukcja sterująca zachowaniem AI System prompt to ukryta instrukcja wysyłana do modelu AI przed rozmową — definiuje jego osobowość, zasady i zakres tematyczny.

Co to jest temperatura w modelu językowym (LLM)? Temperatura (temperature) w LLM to parametr kontrolujący losowość odpowiedzi. Niska (0–0.3) = precyzyjne, przewidywalne. Wysoka (0.8–1.5) = kreatywne, zróżnicowane, czasem chaotyczne.

Co to jest token w AI? Tokenizacja modeli językowych Token to najmniejsza jednostka tekstu, jaką przetwarza model językowy — może być słowem, fragmentem słowa lub znakiem. GPT-4 ma limit 128 000 tokenów w jednym zapytaniu.

Co to jest transformer? Architektura, która zmieniła AI Transformer to architektura sieci neuronowej oparta na mechanizmie attention — podstawa GPT, Claude, Gemini i praktycznie każdego nowoczesnego modelu AI.